Een dag met data (door Eric de Kruik)

Verbindingen op een processorHoe kun je als ambtenaar de groeiende hoeveelheid big en open data gebruiken? De belofte is bekend: informatie helpt om beleid en uitvoering beter te maken. Maar hoe werkt dat precies, in de praktijk? Eric de Kruik, informatie-expert bij VNG-KING, schetst in onderstaand artikel hoe een werkdag van Stefan, een fictieve ambtenaar, eruit ziet. Stefan maakt volop gebruik van data. Dat is geen science fiction, want alles wat Stefan in onderstaand artikel doet is al mogelijk.

Stefan is milieu-ambtenaar in een middelgrote gemeente. Hij is geïnteresseerd in nieuwe technologie en gebruikt technologie dan ook graag als het hem in zijn werk verder helpt. Zijn gemeente heeft sinds kort een nieuw college van B&W en een enthousiaste en ambitieuze wethouder die er alles aan wil doen om de doelstellingen van het Nationaal energieakkoord te halen. De gemeente doet zelf het nodige, maar dat is niet voldoende. Men zal de burgers en bedrijven in de gemeente moeten verleiden tot energiebesparing en investeringen in duurzaamheid. Maar hoe? Die vraag heeft de wethouder bij Stefan neergelegd. Stefan besteedt een groot deel van deze dag aan het zoeken van een antwoord op die vraag.

8.30 uur

Stefan komt aan bij het gemeentehuis en ziet dat er opnieuw maar één auto staat te laden bij de oplaadpalen voor elektrische auto’s – die van Jort, de externe IT-consultant. Terwijl hij de trap neemt naar zijn werkplek bedenkt hij dat die laadpalen weliswaar een goede symbolische functie hebben, maar dat ze weinig zullen bijdragen aan het realiseren van de duurzame ambities van de gemeente. Daarvoor is meer nodig en dat moet vooral komen van burgers en bedrijven.

9.00 uur

Na de gebruikelijke snelle lezing van zijn mail en relevante nieuwsberichten duikt Stefan in het rumoer dat de gemeente sinds een paar dagen beheerst. Een buurgemeente wil een windmolenparkje bouwen vlakbij de gemeentegrens en de gemoederen lopen daar flink over op. Met name op Twitter klinken kritische geluiden. Stefan vraagt zich af hoe groot dit protest nu werkelijk is. Hij doet een Twitterscan met een programmaatje dat meet op zoektermen en opvattingen. Hij komt erachter dat slechts enkele inwoners zich kritisch uitlaten over het plan van de buurgemeente. De meest kritische Twitteraar blijkt aan de andere kant van het land te wonen en is een notoire opstoker van Twitterdiscussies. Hij komt ook inwoners tegen die juist aandacht vragen voor duurzaamheid – zij zijn niet per se voor het plaatsen van windmolens, maar ze stellen wel dat duurzaamheid belangrijk is. Hij maakt een overzichtje van de gevonden groepen en mailt dat naar de wethouder, met het advies om niet teveel aandacht te schenken aan het rumoer op Twitter en vooral het brede doel in het oog te houden.

Voor zichzelf maakt hij de aantekening dat een aantal inwoners met een hart voor duurzaamheid online actief is. Een aantal daarvan kent hij, ze volgen hem op Twitter, waar hij af en toe nieuws over duurzaamheid plaatst. Wellicht kan hij hen vragen om op hun Facebookpagina’s een klein onderzoek te delen? Stefan wil ontdekken waar de inwoners voor te porren zijn, zodat de gemeente weet waar ze het beste op kan inzetten. Zonne-energie? Isolatie? Energiebesparing? Zo’n onderzoek via Facebook kan daarbij helpen. Natuurlijk heeft hij zelf al een aantal databronnen geraadpleegd, zoals de delokaleenergieetalage.nl, Klimaatmonitor.databank.nl en Waarstaatjegemeente.nl, om te zien waar de gemeente staat als het gaat om duurzaamheid. Dat zijn de feiten, maar die geven nog onvoldoende antwoord op de vraag wat burgers zelf willen. Hij is benieuwd waarmee zij komen als hen dat wordt gevraagd.

9.45 uur

Stefan is de enige milieu-ambtenaar met duurzaamheid in zijn portefeuille in deze gemeente. Dat betekent echter niet dat hij de vraag van de wethouder alleen moet beantwoorden. Hij is onder meer aangesloten bij het netwerk van Ambtenaar 2.0 en plaatst een oproep op het forum:

‘Wij willen onze burgers en bedrijven verleiden tot het nemen van duurzame maatregelen. Heeft iemand ervaring met wat werkt en wat we zeker niet moeten doen? Sorry voor de brede vraag, ben nog een beetje zoekende #dtv’

Hij heeft al eerder vragen gesteld via het forum en daar kwamen vaak waardevolle reacties op. Hij reageert zelf ook regelmatig op vragen over milieu en big data, een onderwerp dat hem mateloos interesseert.

10.00 uur

Hij wordt gebeld door de receptie dat zijn bezoek er is. Een paar jaar geleden was er een plan om een duurzaam wijkje te bouwen waar mensen konden ervaren hoe mooi en comfortabel klimaatneutrale woningen zijn. De crisis gooide echter roet in het eten en dat wijkje werd nooit gebouwd. De initiatiefnemers uit die tijd hebben onlangs weer contact gezocht met Stefan, omdat het idee van toen goed past bij de huidige duurzaamheidsambities van de gemeente. Zij komen nu langs, samen met een jonge architect die Stefan een paar maanden geleden op een hackathon ontmoette. Het bijzondere van deze architect is dat hij samenwerkt met een weerdeskundige, samen ontwerpen ze energieneutrale gebouwen die optimaal zijn afgestemd op de weersomstandigheden.

De komende twee uur werkt Stefan met deze architect en de initiatiefnemers van de duurzame voorbeeldwijk een plannetje uit om deze wijk alsnog te bouwen, maar dan virtueel. Het idee is om een zo realistisch mogelijk huis te ‘bouwen’ waar mensen virtueel doorheen kunnen lopen en in elke kamer voorbeelden van de nieuwste duurzame snufjes zien. Op die manier maken ze kennis met de laatste innovaties in duurzaam wonen en wellicht worden ze enthousiast om in hun eigen huis maatregelen te nemen.

12.00 uur

In de kantine eet Stefan een broodje. Hij kletst met een paar collega’s en hoort dat er afgelopen zomer een enquête is gedaan onder toeristen die het noorden van het land bezochten, met de vraag wat zij van de windmolens vinden die her en der in de polders staan. Opvallend genoeg ergerden de meeste toeristen zich er niet aan, een aantal vond ze zelfs goed passen in het vlakke Nederlandse landschap.

12.45 uur

Stefan fietst naar het station, waar hij heeft afgesproken met de twee oprichters van een start-up. Zij ontwikkelen technologie waarmee je uit big data informatie kunt halen die Stefan kan helpen bij zijn onderzoek. In de koffiebar praten ze hem bij. Er zijn talloze databronnen die Stefan’s vraag kunnen helpen beantwoorden, ook bronnen waar Stefan niet aan heeft gedacht. Zo kan het aanbod van leveranciers van onder meer zonnepanelen en isolatie een beeld geven van de interesse in duurzaamheid bij de inwoners van de gemeente. Als er veel aanbod is, is er waarschijnlijk ook vraag. Met Google Analytics kun je naar verbanden zoeken, bijvoorbeeld hoeveel wijkinitiatieven er zijn op het gebied van duurzaamheid, wie de actieve inwoners hierin zijn, of er verenigingen of stichtingen zijn die zich hiermee bezighouden. De Burgerpeiling van Waarstaatjegemeente.nl kan ook een interessant instrument zijn, want hiermee peil je onder de inwoners wat ze zelf vinden van onder meer hun leefomgeving. Daarnaast kun je met analyses op allerlei bronnen boven water halen welke burgers zich actief inzetten voor hun leefomgeving, vertellen ze Stefan. Deden er bijvoorbeeld mensen mee met de fijnstofmeting van iSPEX en wat voor mensen zijn dat dan? Dat kan Stefan helpen om een beeld te krijgen van zijn doelgroep en hoe hij deze het beste kan aanspreken.

Het duizelt Stefan wel een beetje na dit gesprek. Hij volgt het nieuws, maar dat er al zoveel mogelijk is met big data wist hij niet. Hij zal de mogelijkheden met de wethouder bespreken en later beslissen of ze de start-up vragen om een analyse voor hen te doen. Hij neemt ook een vraag van de start-up mee terug: gaat de gemeente zelf haar data openstellen? Stefan vindt het een terechte vraag. Een datagedreven gemeente hoort niet alleen haar eigen data met die uit andere bronnen te gebruiken, maar data waar mogelijk ook te delen met de buitenwereld. Er zijn wel plannen voor een open data portaal, maar daar heeft hij al een tijdje niets meer van vernomen. Hij zal de wethouder vragen of ze de mensen wil aanspreken die zich hiermee bezighouden.

15.00 uur

Hij is net op tijd terug op het gemeentehuis voor een conference call met zijn collega’s in de regio. De gemeente werkt samen met een paar gemeenten en natuurlijk met de Regionale Uitvoeringsdienst. Stefan bespreekt met zijn collega’s de lopende zaken. Er is een complexe omgevingsvergunning aangevraagd waar ze even over moeten sparren.

15.45 uur

Stefan fietst naar het station. Hij moet nog een aantal stukken lezen en dat kan beter thuis. Ook is er vanavond een webinar over predictive analysis (data analyse) dat hij graag wil volgen, dat begint om 21.00. Een handige tijd, want dan liggen de kinderen in bed. In de trein naar huis kijkt hij een TED Talk van Hans Rosling, zijn favoriete statisticus. Het is ongelofelijk hoe deze man data tot leven kan brengen in een van begin tot eind boeiend verhaal. Stefan zit zo geconcentreerd te kijken dat hij bijna zijn station mist. Hij stapt nog net op tijd uit.


Gebruik jij data voor je werk en hoe doe je dat? Waar haal je die data vandaan? Krijg je hierbij ondersteuning van je organisatie of niet? En welke data heb je nu niet, maar zou je graag gebruiken? Laat het ons weten in een reactie!

Davied van Berlo

Initiatiefnemer van Ambtenaar 2.0 en Pleio. Schrijver van de boeken "Ambtenaar 2.0", "Wij, de overheid" en "De Nieuwe Overheid". Redacteur van De Ambtenaar.

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: