75 jaar na de Ariërverklaring. Wat zou jij doen?

Op 10 mei 1940 viel Duitsland ons land binnen. De regering vlucht na enkele dagen strijd naar Engeland. De ambtenarij blijft zitten en krijgt als opdracht mee om de orde te bewaren en goed voor het Nederlandse volk te zorgen. De macht ligt echter bij de bezetters.

Al redelijk snel wordt duidelijk hoe zij die macht willen gebruiken. De anti-Joodse wetten uit Duitsland worden ook doorgevoerd in Nederland. Eerst wordt aan alle ambtenaren en onderwijzers gevraagd een Ariërverklaring te tekenen. Wie niet tekent, wordt ontslagen.

Zowel het college van secretarissen-generaal als de Hoge Raad besluit mee te werken met de Ariërverklaring. De meeste ambtenaren volgen dat voorbeeld: “200.000 Nederlandse ambtenaren moeten de verklaring afleggen en maar enkele tientallen weigeren”, meldt het Verzetsmuseum.

Voorpagina verzetsmuseum“Wat doe jij?”, vraagt het Verzetsmuseum op de voorpagina van zijn internetsite? Pas je je aan? Doe je mee met de nieuwe wind? Of verzet je je? Volg je het voorbeeld van de baas of maak je zelf een keuze? Ambtenaar zijn vraagt om het maken van ethische afwegingen, om het juiste te doen.

Hoe we zouden hebben gereageerd in 1940 kunnen we niet weten. Zouden we tot de 200.000 behoren of tot de tientallen? Wat we wel kunnen doen is stilstaan bij onze ethische verantwoordelijkheid nu. De vraag is dus : “Wat doe jij nu?” Ofwel: doe je nu het juiste?

Davied van Berlo

Initiatiefnemer van Ambtenaar 2.0 en Pleio. Schrijver van de boeken "Ambtenaar 2.0", "Wij, de overheid" en "De Nieuwe Overheid". Redacteur van De Ambtenaar.

2 reacties

  1. Paul Weststeijn paul weststeijn schreef:

    Spannende vraag! Je zou kunnen zeggen dat bij een morele beslissing je geweten een belangrijke rol speelt. En als dat zo is, dan is het de vraag hoe en waardoor je geweten eigenlijk gevormd wordt… Is de vorming van je geweten afhankelijk van tijd, plaats en persoon?

  2. André Rodenburg André Rodenburg schreef:

    Als er maar enkele mensen weigerden te tekenen, kon de bezetter daar gericht tegen optreden en lastige ambtenaren vervangen. Als (vrijwel) iedereen had geweigerd, zou het hele apparaat platliggen. Je kunt ook beredeneren dat als je praktisch verzet wilde plegen, je ‘publieke profiel’ niet mocht opvallen. Net zoals een winkelier die openlijk aan Duitsers verkocht misschien wel onderduikers in de kelder had, kon een schijnbaar plichtsgetrouw ambtenaar persoonsbewijzen en distributiekaarten ‘regelen’.

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: