Wanneer is een ambtenaar persoonlijk aansprakelijk?

Wat gebeurt er als jij een fout maakt in je werk? Misschien valt je baas over je heen, maar als er echt iemand serieus gedupeerd is door jouw handelingen, dan kun je ook aangeklaagd worden. Ben jij dan aansprakelijk? Of is je organisatie dat?

De afgelopen weken zijn twee politiemensen veroordeeld voor het gebruik van hun vuurwapen: de ene vanwege het neerschieten van een inbreker, de ander een lid van een arrestatieteam. Niet hun organisatie, maar zijzelf zijn aansprakelijk gesteld. Dat geeft onzekerheid onder politiemensen, want dit gebeurt vaker.

Persoonlijke aansprakelijkheid

Hoe zit dat eigenlijk met andere ambtenaren? Die hebben weliswaar geen vuurwapen, maar als een ambtenaar een fout maakt met het toekennen van een bijdrage of subsidie en iemand komt daardoor in financiële problemen of een bedrijf gaat failliet, hoe zit het dan met de aansprakelijkheid?

Behalve in geval van politieambtenaren ken ik geen voorbeelden van ambtenaren die door een fout in hun werk persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. Of heb ik die gevallen gemist? De medewerker wordt intern aangesproken en krijgt eventueel een aantekening, maar naar buiten toe is de organisatie aansprakelijk.

Strafrecht of tuchtrecht?

De discussie gaat er nog niet eens om of er terecht geschoten is of niet. De rechtbank is daar heel duidelijk over. Het gaat erom dat zodra is vastgesteld dat buiten de geweldsinstructie is gehandeld (het protocol) het gewone strafrecht van toepassing wordt. Een foute beoordeling wordt zo poging tot doodslag.

Een politieambtenaar die een fout maakt moet niet op dezelfde manier worden beoordeeld als een burger die een vuurwapen hanteert. Pieter van Vollenhoven pleit voor een speciale politiekamer van de rechtbank, vergelijkbaar met militairen. Hoogleraar Jaap Timmer maakt bij Nieuwsuur de vergelijking met medisch tuchtrecht.

Tuchtrecht voor ambtenaren?

In het medisch tuchtrecht beoordeelt een commissie van medici en rechters het handelen van artsen en andere medische professionals. Daarbij wordt gekeken naar wetgeving, maar ook of er sprake is van medisch laakbaar handelen, dus of de professionele regels zijn gebroken waar artsen zich aan te houden hebben.

Dat zou een werkende oplossing kunnen zijn voor politiemensen in gevallen zoals hierboven genoemd. Op die manier kan een beoordelingsfout worden gescheiden van bewust laakbaar gedrag. Mijn vraag blijft echter of dit alleen voor politieambtenaren geldt.

Het werk van ambtenaren wordt steeds transparanter. In plaats van een anonieme organisatie is er steeds meer contact tussen burgers en individuele ambtenaren. Hun handelen is zichtbaar en roept klachten op. Hoe worden die afgehandeld, nu en in de toekomst? We zullen deze discussie nog vaker terugzien.

 

Davied van Berlo

Initiatiefnemer van Ambtenaar 2.0 en Pleio. Schrijver van de boeken "Ambtenaar 2.0", "Wij, de overheid" en "De Nieuwe Overheid". Redacteur van De Ambtenaar.

1 reactie

  1. 23 juli 2015

    […] vroeg Davied zich hier af in hoeverre ambtenaren persoonlijk aansprakelijk zijn voor hun daden tijdens de ambtsuitvoering en of het tuchtrecht niet een werkende oplossing zou […]

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: