Onacceptabel gedrag van ambtenaar in fragment zomergasten

Zondag was de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb te gast bij Wilfried de Jong in het televisieprogramma Zomergasten. In één van de fragmenten die Aboutaleb liet zien, worden potentiële gastarbeiders in Marokko gekeurd door een ambtenaar van Sociale Zaken, Simon Evert Jongejan. De selectie lijkt niet heel nauwkeurig te gaan en Aboutaleb noemt het handelen van de ambtenaar zelfs ‘mensonwaardig’.

De beelden

Op de beelden is te zien dat Marokkaanse mannen in een lange rij buiten staan te wachten. Eenmaal binnengekomen treffen ze Simon Evert Jongejan achter een bureau. Sommigen blijken na enkele vragen niet het type te zijn waar hij naar op zoek is, anderen worden direct weggestuurd. De mannen die niet worden geselecteerd horen allemaal de onverbiddelijke woorden “Pas accepté”.

Het zijn beelden uit een documentaire uit 1969 van journalist Jaap van Meekeren. Jongejan is te zien in Oujda, een stad in het noordoosten van Marokko. De journalist stelt in de documentaire: “Het lijkt alsof u op een slavenmarkt staat.” Jongejan was het daar niet mee eens: “Ik moet het doen met de middelen die ik heb en dat is mijn intuïtie”.

Na het fragment zei Aboutaleb in de uitzending: “Ik word er stil van; het is zo mensonwaardig. Ik ben boos op de Marokkaanse regering dat zij dit hebben laten gebeuren.”

Bijna onmogelijke opdracht

Jongejan bevond zich niet in een gemakkelijke situatie. Hij worstelde met het land en zijn bijna onmogelijke opdracht. Jongejan moest het wervingskantoor van de grond af opbouwen toen hij naar Casablanca kwam op 57-jarige leeftijd (bron: de Groene). Er wilden enorme aantallen Marokkanen naar Nederland. Hoewel vaak gedacht wordt dat het om vuil werk ging,  waren het juist gewilde banen waarvoor werd gezocht naar geschoolde arbeiders. Jongejan moest vakkundige slagers en ervaren mijnwerkers selecteren met weinig middelen.

Jongejan verwijst, gevraagd door de journalist naar zijn selectiemethoden, naar de wensen van zijn werkgever. Zijn opdracht was een politieke opdracht en daar ligt inderdaad de hoofdverantwoordelijkheid. De vraag is in hoeverre Jongejan ruimte had om andere belangen mee te wegen. Zou hij de afweging hebben gemaakt tussen de BV Nederland en de mensenrechten van de Marokkaanse mannen?

Corruptie en vrouwen

Jongejan werkte samen met de 64-jarige Herman van Royen, die al dertig jaar in Marokko woonde en vloeiend Frans en Arabisch sprak. Er waren helaas Marokkanen die zó graag naar Nederland wilden dat zij daar geld voor over hadden. Van Royen bleek daar gevoelig voor en verdiende fors aan het verstrekken van verblijfsvergunningen. Jongejan liet het uit de hand lopen, omdat hij vanwege ‘affaires met Marokkaanse vrouwen’ chantabel zou zijn geworden. Er is nooit bewezen dat hij zelf iets mee te maken had met de corruptie (bron: de Groene).

Het selecteren van de mannen op deze manier is zeker niet handig. Maar zijn chantabele gedrag, dat veroorzaakte dat hij niet ingreep in het gedrag van een corrupte collega is niet te accepteren. Absoluut geen gedrag dat verwacht mag worden van een ambtenaar en “Pas accepté”.

Waarden van ambtenaren

Moet een ambtenaar vooral doen wat hem gezegd wordt? Of heeft hij de ruimte om meerdere waarden af te wegen? En welke waarden zijn dat? Nu er een voorstel bij de Eerste Kamer ligt voor de afschaffing van de ambtelijke status, ontstaat steeds meer de discussie over wat de waarden van ambtenaren zijn. Wat vind jij dat de waarden van ambtenaren zijn? Reageer hier onder!

Puck van Tilburg

Bestuurskundige. Werkt als bestuursadviseur bij de Gemeente Bodegraven-Reeuwijk. Zit in het bestuur van FUTUR.

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: